zwangerschap photo

We lijken een beetje doorgeslagen met het B12 probleem. Let wel, B12 tekort is een serieus probleem dat een serieuze aanpak behoeft. Maar kijkend naar wat ik op internet zie voorbij komen aan berichten, en aan patienten met vragen verwezen krijg over B12 en zwangerschap, is het tijd voor enige bezinning.

Een B12 waarde in het bloed van lager dan 140 pmol/l is in de regel afwijkend, maar lang niet iedereen heeft bij zo’n waarde klachten. Een waarde tussen 140 en 300 pmol/l is een soort grijs gebied, en de eerste verstandige ziekenhuizen bieden nu bij zo’n uitslag aan om aanvullend het MMA (methylmalonzuur) gehalte te testen (http://goo.gl/dCKuQA). Naar onze eigen ervaring in Groningen heeft 20% van de ouderen met bloedarmoede en een B12 spiegel tussen de 140 en 300, een verhoogd MMA gehalte, wijzend op B12 tekort op weefselniveau.

Bij steeds meer vrouwen wordt tegenwoordig tijdens de zwangerschap het B12 gehalte getest. Het afgelopen half jaar heb ik drie jonge vrouwen gezien, bij wie dat gebeurd was. En die bij B12 waarden tussen de 170 en 190 pmol/l ineens aan de B12 injecties moesten, zonder nadenken, zonder MMA of homocysteine te meten, en – wat ook bijzonder is – zonder dat zij klachten hadden die enigszins bij B12 tekort zouden kunnen passen.

Het is verstandig na te denken over wat een normale waarde van B12 tijdens de zwangerschap is! Die gegevens zijn wel degelijk beschikbaar, onder andere uit het Rotterdamse Generation R onderzoek. “Generation R onderzoekt de groei, ontwikkeling en gezondheid van 10.000 opgroeiende kinderen in Rotterdam. Deze kinderen volgen we al vanaf de vroege zwangerschap en blijven we volgen tot hun jong volwassenheid. Centraal staat de vraag waarom het ene kind zich optimaal ontwikkelt en het andere kind niet of minder.”, aldus de website. “Generation R verzamelt gedetailleerde onderzoeksgegevens bij kinderen en hun ouders met de nieuwste methoden en technieken. Tijdens de zwangerschap zijn al veel metingen gedaan bij de ouders. Hiervoor hebben de moeders 3 keer tijdens de zwangerschap ons onderzoekscentrum bezocht.”
Bij vrouwen, die aan dit onderzoek meededen, zijn in de zwangerschap ook B12 bepalingen gedaan, en al in 2012 zijn de eerste gegevens hiervan gepubliceerd. Wat blijkt: de gemiddelde B12 waarde in het eerste trimester van de zwangerschap was rond de 169 pmol/l, en 90% van de vrouwen had een waarde tussen 98 en 298 pmol/l. Dat wil zeggen: een waarde die buiten de zwangerschap aan de aardig lage kant is, is in de zwangerschap heel normaal. In een recentere publicatie werd dit nog eens bevestigd, en werden ook de waarden van het gehalte van B12 in de navelstreng vermeld. Dit bloed werd direct na de bevalling uit de navelstreng afgenomen, en laat zien dat het ongeboren kind een normale hoeveelheid B12 ‘krijgt’: deze B12 waarde zit rond de 280 pmol/l. En ligt dus hoger dan wat bij de moeder in het bloed wordt gemeten. Dat klopt helemaal met Nederlands onderzoek dat al in de jaren ’70 van de vorige eeuw gedaan is.

De B12 waarde in het bloed verandert dus aanzienlijk tijdens de zwangerschap, niet omdat al die vrouwen ineens B12 tekort hebben, maar omdat zij B12 verbruiken voor een goede en voorspoedige zwangerschap, en mogelijk ook omdat de binding van B12 aan de diverse eiwitten verandert. De opname van B12 verandert niet tijdens de zwangerschap, dat laat dit artikel zien: http://goo.gl/y7qKJ5. De totale B12 waarde daalde geleidelijk tijdens de zwangerschap, maar de actief B12 waarde bleef stabiel. Het is nog niet heel duidelijk wat de optimale B12 waarde is. Er zijn landen waar wel degelijk relatief frequent B12 tekort voorkomt in de zwangerschap. Vaak zijn dat landen als India en Turkije waar weinig B12 in de voeding zit, vooral in de voeding van vrouwen uit lagere socio-economische klassen, die weinig dierlijke producten gebruiken. Dus zien we dit ook bij vrouwen in Nederland die vegetariër zijn, en onvoldoende extra B12 suppletie gebruiken, of die sowieso weinig dierlijke producten gebruiken. Ik hoop dan ook dat de onderzoekers van Generation R ook gegevens gaan publiceren waarin zij de B12 waarden tijdens de zwangerschap en het gebruik van dierlijke producten in de voeding aan elkaar koppelen. Studies in Australië hebben laten zien dat vrouwen die extra B12 supplementen gebruiken, daadwerkelijk ook hogere B12 waarden in hun bloed hebben.

De medische literatuur over B12 en zwangerschap is eigenlijk heel beperkt. Het is heel opmerkelijk dat daarnaar zo weinig onderzoek is gedaan. Dus: bedenk dat bij een normale zwangerschap de B12 waarden in het bloed dalen. Bij het vermoeden van een te lage B12 waarde voor de duur van de zwangerschap is het verstandig aanvullend onderzoek naar MMA en homocysteine te doen, alvorens met een eventuele behandeling te starten. Dat geldt overigens ook buiten de zwangerschap.